Η Αλυσίδα Ικανοποίησης-Κερδοφορίας
Ένα σημαντικό κομμάτι της φιλοσοφίας του CRM είναι προσπάθεια βελτίωσης της αποδοτικότητας
της επιχείρησης για την επαύξηση της ικανοποίησης των πελατών της και να τους
ωθεί στο να γίνονται πιστοί. Το τρίπτυχο
Επιχειρησιακή αποδοτικότητα, Ικανοποίηση & Πίστη του πελάτη αποτελεί το μοντέλο «Αλυσίδα Ικανοποίησης-Κερδοφορίας»
του οποίου ο αγγλικός όρος είναι «Satisfaction-Profit Chain»:
Διάγραμμα: Η Αλυσίδα Ικανοποίησης-Κερδοφορίας
Η ικανοποίηση αυξάνει κυρίως επειδή η ολοκληρωμένη – μέσω
του CRM – εικόνα του πελάτη
επιτρέπει στις επιχειρήσεις να κατανοούν τον πελάτη καλύτερα, και να ενεργούν
ώστε να παρέχουν στον πελάτη μεγαλύτερης αξίας προτάσεις, προϊόντα και
υπηρεσίες δημιουργώντας σχέσεις και εμπειρίες που διέπονται από ευχαρίστηση και
ικανοποίηση. Πελατειακή Ικανοποίηση (Customer Satisfaction)
Η ικανοποίηση του πελάτη είναι ένα άκρως σημαντικό θέμα για τις επιχειρήσεις το οποίο αποτελεί ένα σοβαρό ζήτημα προς έρευνα και μέτρηση. Ο αγγλικός όρος είναι «Customer Satisfaction». Οι μετρήσεις της ικανοποίησης του πελάτη πραγματοποιούνται εδώ και αρκετά χρόνια από τις επιχειρήσεις με διάφορους τρόπους. Παρ’ όλα αυτά, εξετάζοντας τη διεθνή βιβλιογραφία και αρθρογραφία προκύπτει ότι το να οριστεί η έννοια της Πελατειακής Ικανοποίησης είναι ένα θέμα που δεν είναι και τόσο απλό. Ενδεικτικά, αναφέρονται κάποιοι εναλλακτικοί ορισμοί για την εν λόγω έννοια:- Ικανοποίηση είναι το αποτέλεσμα της διαδικασίας αξιολόγησης μιας αγοραστικής επιλογής, το οποίο επιβεβαιώνει ότι η επιλογή ήταν τόσο σωστή, όσο αρχικά είχε εκτιμηθεί ότι θα είναι.
- Ικανοποίηση είναι το αποτέλεσμα στο οποίο φτάνει ο πελάτης αφού εξετάσει τη διαφορά μεταξύ των προσδοκιών του πριν από την αγορά ενός προϊόντος ή μιας υπηρεσίας (τι περιμένει) και της απόδοσης του/της αφού τελικά αγοράστηκε και αξιολογήθηκε (τι τελικά εξέλαβε).
- Ικανοποίηση είναι το συναισθηματικό αποτέλεσμα στο οποίο φτάνει ο καταναλωτής αφού συναξιολογήσει τα συναισθήματα σχετικά με το βαθμό εκπλήρωσης των προσδοκιών του μετά την αγορά, με τα συναισθήματα που είχε πριν την αγοραστική απόφαση.
Και οι τρεις ενδεικτικοί ορισμοί που παρατέθηκαν παραπάνω
έχουν δυο κοινά χαρακτηριστικά:
1.
Επιδιώκουν να ορίσουν την Ικανοποίηση
περιγράφοντας μια διαδικασία αξιολόγησης &
2.
Περιγράφουν τη διαδικασία αυτή σαν τη σύγκριση
μεταξύ προσδοκιών και αποτελεσμάτων.
Η ικανοποίηση (satisfaction), ουσιαστικά
είναι μία ευχάριστη ολοκλήρωση που νοιώθει ο πελάτης ύστερα από την ανταπόκριση
της επιχείρησης. Σε αυτή την περίπτωση το αποτέλεσμα της εμπειρίας του πελάτη
είναι ότι οι προσδοκίες του ικανοποιήθηκαν στο έπακρο από την επιχείρηση.
Αντίστοιχα η δυσαρέσκεια (dissatisfaction) του πελάτη προκύπτει όταν με την ανταπόκριση
της επιχείρησης ο πελάτης έχει μία δυσάρεστη ολοκλήρωση.
Η γνώση της επιχείρησης για τους πελάτες και τις ανάγκες
τους οδηγεί σε μία ποσοτικοποίηση της ικανοποίησης που βασίζεται στη διαφορά
μεταξύ των προσδοκιών του και της αντίληψης που τελικά έχει ο πελάτης για το τι
τελικά εξέλαβε. Αυτό είναι το λεγόμενο μοντέλο
«προσδοκία-διάψευση» ή στα αγγλικά «expectations-disconfirmation» της ικανοποίησης του πελάτη. Η
ικανοποίηση ορίζεται σαν μια μετά – αγοραστική εμπειρία, η
οποία εκφράζει την ανταπόκριση που έχει ο πελάτης στην αξιολόγηση της διαφοράς
ανάμεσα στις προσδοκίες του και στην αντιλαμβανόμενη απόδοση του προϊόντος /
υπηρεσίας μετά την κατανάλωση. Σύμφωνα με αυτό το μοντέλο εάν η αντίληψη του
πελάτη είναι ότι οι προσδοκίες του εκπληρώθηκαν από την επιχείρηση, τότε αυτός
είναι ικανοποιημένος. Αντίστοιχα εάν οι προσδοκίες του δεν ικανοποιήθηκαν
μερικώς ή ολικώς τότε είναι δυσαρεστημένος. Σε αυτή την περίπτωση υπάρχει μία «αρνητική
διάψευση» διότι το αντιλαμβανόμενο από τον πελάτη αποτέλεσμα είναι μικρότερο
των προσδοκιών.
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η διάψευση δεν είναι αρνητική αλλά
θετική επειδή η επιχείρηση όχι μόνο ικανοποιεί πλήρως τις προσδοκίες του πελάτη
αλλά δίνει και κάτι επιπλέον αυτών. Τότε, ο πελάτης «εκπλήσσεται» θετικά επειδή
αντιλαμβάνεται ότι εξέλαβε περισσότερα των προσδοκιών του και φυσικά δεν μπορεί
παρά να είναι ενθουσιασμένος (delighter).
Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις πελατών, που η επιχείρηση
κατάφερε να ικανοποιήσει τις προσδοκίες τους παρατηρείται το φαινόμενο οι
πελάτες να μην είναι ικανοποιημένοι. Αυτό συμβαίνει κυρίως επειδή οι προσδοκίες
τους είναι χαμηλές. Για παράδειγμα ένας ταξιδιώτης στο αεροδρόμιο λέει «Περίμενα το αεροπλάνο να έχει καθυστέρηση
και είχε. Είμαι δυσαρεστημένος». Το ίδιο θα μπορούσε να πει ακόμα και στην
περίπτωση που δεν υπήρχε καθυστέρηση στην πτήση του και αυτό διότι το να
περιμένει κάποιος ότι δεν θα πρέπει να υπάρχουν καθυστερήσεις στις πτήσεις
είναι κάτι αυτονόητο.
Οι επιχειρήσεις ψάχνουν ώστε να αποκτήσουν όσο γίνεται
πληρέστερη εικόνα για τις απαιτήσεις, ανάγκες, προσδοκίες των πελατών τους, τι
είναι σημαντικό γι’ αυτούς και ύστερα μετρούν την αντίληψη των πελατών για την
αποδοτικότητα της επιχείρησης σε σύγκριση με τον ανταγωνισμό.
Δ. Κοσμάτος (2011), CRM Διαχείριση Πελατειακών Σχέσεων - Αρχές & Τεχνολογίες (κεφ. 4)